چرا زلزله 8.2 ریشتری شیلی تلفات و خسارات ناچیزی داشت؟
پنج روز پیش زمین لرزه ای با بزرگی 8.2 در مقیاس امواج درونی زمین در شیلی رخ داد که با ...

پنج روز پیش زمین لرزه ای با بزرگی ۸٫۲ در مقیاس امواج درونی زمین در شیلی رخ داد که با وجود بزرگای بالا شدت چندانی در ساحل نداشت و میزان تلفات و خسارات آن نیز بسیار پایین بود.

 

به گزارش سایت تحلیلی و خبری بینا نیوز ، دکتر مهدی زارع، دانشیار زلزله شناسی و عضو هیات مدیره انجمن ژئوفیزیک ایران در گفت‌و‌گو با ایسنا ضمن مروری بر لرزه خیزی این منطقه به علل پایین بودن خسارات زلزله بزرگ اول آوریل ۲۰۱۴ شیلی پرداخته است.
وی در پاسخ به سوالی درباره علت وقوع زلزله های بزرگ در شیلی که کانون رخداد بزرگترین زلزله تاریخ نیز بوده است، می‌گوید: زلزله های شیلی مربوط به پهنه فرورانش ورقه اقیانوسی – پلیت – نازکا به زیر ورقه قاره‌یی آمریکای جنوبی هستند . زلزله ٢٢ مه ١٩۶٠ والدیویا با بزرگای ٩.۵ در همین پهنه فرورانش در شیلی به عنوان بزرگترین زلزله ثبت شده تاریخ شناخته می شود. این فرورانش در نواری پیرامون اقیانوس آرام رخ می‌دهند که زمین شناسان به آن حلقه آتش ring of fire می گویند. البته این نوار حالت حلقه کامل ندارد و بیشتر به شکل نعل اسب است. این نوار با طول حدود ۴٠ هزار کیلومتر فعالترین ناحیه بر روی کره خاکی است و بر نواری از پهنه های فرورانش ورقه اقیانوسی که در ناحیه اقیانوس پاسیفیک ایجاد شده منطبق است که در مرز هایی همگرا به زیر ورقه های قاره‌یی فرورانش می کند.

 

 

زارع تصریح کرد: این نوار محل وقوع گودالهای اقیانوسی، کمانها و رشته کوههای آتشفشانی و زلزله های متعدد است به طوری که حدود ۴۵٠ آتشفشان فعال (حدود ٨٠ درصد آتشفشانهای فعال بر روی زمین) و حدود ٩٠ درصد زلزله های جهان و ٨٠ درصد زلزله های بزرگ – زلزله های با بزرگای بیش از ۸ – جهان در این نوار دور اقیانوسی رخ می دهد که در ساحل شرقی از ساحل کشورهایی چون آرژانتین شیلی، پرو و کلمبیا در آمریکای جنوبی، نیکاراگوه و مکزیک در آمریکای مرکزی، آمریکا و کانادا در آمریکای شمالی و در ساحل غربی اش از ساحل کشورهایی مانند روسیه، ژاپن، فیلیپین، اندونزی و نیوزیلند عبور می کند. دلیل وقوع زلزله های بزرگ، وجود پهنه های فعال زمین ساختی در ناحیه فرورانش، تغییر شکل و تغییر مکان زیاد در این نواحی است.

 

وی خاطرنشان کرد: در زلزله های کلان راندگی (Mega thrust) معمولا ابعاد صفحه گسیختگی در یک رخداد زمینلرزه اصلی در حدود ۲۰۰ در ۵۰۰ کیلومتر و میزان لغزش حداکثر بر روی صفحه گسل ۲۰ تا ۳۵ متر در یک زلزله و میزان متوسط تغییر مکان /لغزش سالانه حدود ۲ تا ۱۲ سانتی متر در سال است. این در حالی است که ابعاد صفحه گسیختگی در زمینلرزه ای مانند زمینلرزه ۱۹۹۰ منجیل در ایران در حدود ۲۰ در ۹۰ کیلومتر و حداکثر میزان لغزش در لرزه اصلی منجیل حدود نیم متر و میزان حداکثر تغییر مکان/لغزش متوسط سالانه در ناحیه البرز و تالش، حدود سه میلی متر در سال است.
این زلزله شناس تصریح کرد: در جایی که زلزله اول آوریل ۲۰۱۴ رخ داده بود، از زلزله مهم ۱۸۷۷ که با بزرگای ۸٫۵ و سونامی که حدود ۲۳ متر ارتفاع داشت تا کنون زلزله مهمی رخ نداده بود و بنابراین یک نبود –gap- لرزه‌یی در این ناحیه وجود داشته که در زلزله اخیر به پایان رسید.

 

زارع در پاسخ به این سوال که چرا علی رغم بزرگی زمینلرزه اول آوریل ۲۰۱۴ شیلی (۸٫۲ در مقیاس امواج درونی زمین) شدت آن در ساحل چندان زیاد نبود (حداکثرحدود شدت ۶ تا ۷ مرکالی)، اظهار داشت: شدت زمینلرزه در یک نقطه به بزرگای و ژرفای زمینلرزه و فاصله نقطه مورد نظر تا کانون زمینلرزه و شرایط محلی (جنس خاک و وضع پستی و بلندی در آن محل) بستگی دارد. در زمینلرزه اخیر در شیلی با وجود بزرگی بالای لرزه اصلی که ۸٫۲ بوده است، ژرفای کانونی خیلی زیاد نبود (حدود ۲۵ کیلومتر) و از سوی دیگر فاصله کانون تا اولین نقطه ساحل حدود ۹۰ کیلومتر بود؛ بنابراین با در نظر گرفتن کاهندگی امواج لرزه‌یی با فاصله، شدت حداکثر این زمینلرزه در نوار ساحلی حدود ۶ تا ۷ مرکالی بود.

 

وی خاطرنشان کرد: با این شدت نیز در صورت وجود جمعیت زیاد و ساختمانهای خشت و گلی، امکان تلفات زیاد هست (کما اینکه در زمینلرزه ۴ اسفند ۱۳۸۳ داهوئیه زرند کرمان با بزرگای ۶٫۵، شدت حداکثر در پهنه رومرکزی حدود ۷ مرکالی بود، ولی وجود ساختمانهای ضعیف و خشت و گلی عملا موجب بیش از ۶۰۰ کشته در روستاهای داهوئیه و هوتکن از توابع زرند کرمان شد). به هر حال در مورد شدت زلزله اول آوریل ۲۰۱۴ شیلی باید به این دو نکته نیز توجه کرد که ۱) اولین نقطه نزدیک به کانون زلزله شهر شیلی، ایکوایکه با جمعیتی حدود ۲۳۰ هزار نفر بود که در فاصله حدود ۹۵ کیلومتری کانون واقع بود و بافت مسکونی در محل زیست مردم این ناحیه از نوع روستایی نبوده است. ضمنا باید به توسعه سریع در کشور شیلی به ویژه در حدود ۳۴ سال اخیر نیز توجه کرد (عدد شاخص توسعه انسانی در این فاصله از حدود ۰٫۶ در سال ۱۹۸۰ به حدود ۰٫۸۲ در ۲۰۱۳ افزایش یافته و در سال ۲۰۱۳ در رتبه ۴۰ در جهان ، با رشد سه پله ای نسبت به ۲۰۱۲ قرار گرفته است). این کشور اکنون در سال ۲۰۱۴ در رده اول از نظر شاخص توسعه انسانی در میان کشور های آمریکای جنوبی قرار دارد.

 

وی در پاسخ به این سوال که چرا زلزله ای با این قدرت، تنها شش نفر کشته داشته است نیز گفت: بخشی از این مساله به دلیل آن بوده است که زلزله در ساعات آغازین شب – ۲۰:۴۶ به وقت محلی- رخ داده و مثلا در ساعات نیمه شب به وقت محلی به وقوع نپیوسته است. نکته و دلیل دیگر مسائلی است که از نظر مکان و عمق کانونی زلزله و شدت زمینلرزه و بافت مسکونی در نزدیکی ایکوایکه و میزان توسعه یافتگی شیلی در حدود سه دهه اخیر در سوال قبلی توضیح داده شد.
زارع تصریح کرد: کشور شیلی از کشورهای نسبتا پیشرفته در زمینه مطالعات زلزله شناسی و مهندسی زلزله و مدیریت بحران است. متخصصان این کشور از دانشمندان شناخته شده در دنیا هستند. مثلا دکتر رائول ماداریاگا که استاد به نام زلزله شناسی در دانشگاه پاریس است (و اکنون بازنشسته شده) تبار شیلیایی دارد. در زمینه های علمی این کشور در عرصه های بین الملی بسیار فعال است به نحوی که شانزدهمین کنفرانس جهانی مهندسی زلزله در شهر سانتیاگو در سال ۲۰۱۶ در این کشور برگزار می شود. از نظر توسعه زیرساختهای مناسب نیز در سالهای اخیر هم از نظر ایجاد سامانه هشدار پیش هنگام سونامی و هم ایجاد سازمان مستقل برای مساله مدیریت سانجه (ONEMI) شیلی کارنامه مثبتی دارد. همچنین آیین نامه های ساختمانی زلزله در این کشور به طور منظم به روز می شود.
وی خاطرنشان کرد: دولت شیلی هم از نظر توسعه کارآمدی و هم از نظر مهار فساد اداری موفقترین دولت در آمریکای جنوبی در دهه گذشته بوده است. این جنبه های مختلف در توسعه کمک کرده است که در زلزله های مهم اخیر به ویژه زلزله ٢٧ فوریه ٢٠١٠ ساحل بیو بیو در شیلی با بزرگای ٨.٨ (که موجب مرگ حرود ۵٧٠ نفر و حدود ٣٠ میلیارد دلار خسارت شد) و یکی از مهمترین زلزله ای ابتدای سده بیست و یکم است، بیشتر خسارت مالی به این کشور وارد شود تا خسارت جانی (شاخص و معیاری که بیشتر به کشورهای صنعتی پیشرفته لرزه خیز مانند آمریکا و ژاپن شبیه است تا کشورهای توسعه نیافته یا در حال توسعه).
زارع درباره علت این که زمینلرزه بزرگ شیلی تنها امواج کم ارتفاعی ایجاد کرده و این که چرا برای همین امواج دومتری که در زلزله اول آوریل ۲۰۱۴ شیلی به ساحل رسیده‌اند اصطلاح سونامی به کار می‌رود، گفت: ایجاد سونامی به ایجاد یک گسیختگی و جا به جایی قائم در هنگام گسلش زمینلرزه ای (و بعضاجا به جایی قائم در اثر زمینلغزش) در کف دریا/اقیانوس بستگی دارد؛ بنابراین اگر چنین گسیختگی و جا به جایی قائم در کف اقیانوسی یا ایجاد نشود و یا جا به جایی بزرگی حاصل نشود در آن صورت یا سونامی ایجاد نمی شود و یا امواج کم ارتفاعی ایجاد می شود. ضمنا برای ایجاد امواج سونامی حدی به عنوان حداقل ارتفاع معمولا مطرح نیست و بنابراین حمله امواج دریایی در هنگام زلزله از حدود یک متر ارتفاع تا چند ده متر را سونامی می نامند. به همین دلیل است که گاه تشخیص امواج کم ارتفاع حاصل از زلزله با امواج طبیعی که به دلیل وزش باد یا جزر و مد ایجاد می شود به ویژه در سواحل دور از کانون زمینلرزه ها، مشکل می شود.
وی با بیان این که مردم شیلی زلزله هایی که تا بزرگای کمتر از هفت رخ می دهند را به عنوان مخرب و تهدید کننده تلقی نمی کنند، اظهار داشت: در آن کشور و البته در تمام کشور ها مردم نسبت به رخداد ی که مخرب و موجب تلفات باشد بیشتر حساسند. بیشتر زلزله های مهم در شیلی در دریا رخ میدهد. این کشور حدود ۴۵۰۰ کیلومتر خط ساحلی دارد و اساسا کشور شیلی در ساحل غربی آمریکای جنوبی به صورت بک نوار باریک (با پهنای متوسط حدود ۱۷۷ کیلومتر) کشیده شده است؛ بنابراین طبیعی است که مردم از سوانح ساحلی نظیر سونامی برای مردم این کشور از خسارت مستقیم زمینلرزه – که به ویژه تلفات آنها در سالهای اخیر به نسبت در این کشور از بسیاری از کشور های دیگر دنیا کمتر بوده است- بیشتر هراس داشته باشند. در این کشور ۱۲۳ آتشفشان فعال با حداقل یک فوران در زمان هولوسن (عهد حاضر، در حدود ۱۰ هزار سال گذشته) وجود دارد. یکی از آخرین فوران های معروف در این کشور فوران ۵ ژوئن ۲۰۱۱ پویهو –کوردون کاله Puyehue-Cordón Caulle است که موجب شد تا ۳۵۰۰ نفر از محدوده آتش فشان برای در امان ماندن از تخریب حاصل از این فوران آتشفشانی تخلیه شوند.

 

انتهای پیام

 

 


برچسب :    ، 
  • ارسال ایمیل به دوستان در یاهو
  • اضافه کردن به Google Bookmarks
  • داغ کن - کلوب دات کام
  • Reddit
  • Twitter
  • facebook
  • balatariin
  • RSS
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 امتیاز از : 500 out of 5)
Loading...

نظرات کاربران

ارسال نظر

مشاهده قوانین ارسال نظر

  • جديدترين خبرها
  • منطقه آزاد ماکو
  • بازار
  • ورزش
  • جامعه
نظرسنجی

نمره شما به دولت دکتر روحانی؟

مشاهده نتایج

Loading ... Loading ...
ديدني ها
داغترين ها
تبليغات

تبلیغات در سایت خبری بینانیوز

درج آگهی

خرید اینترنتی



نتایج زنده مسابقات بهمراه جدول لیگ

خبرهای خبرگزاری ها

براي مشاهده جديدترين خبرهاي درج شده در خبرگذاري هاي ديگر از ليست بالا خبرگذاري خود را انتخاب نماييد

عضویت در خبرنامه


 

برای دریافت خبرهای سایت در خبرنامه عضو شوید
بينانيوز ، بينش و بينايي مي بخشد - Copyright © 2016 RSS